Wat zijn het?

Hoofdluizen en schaamluizen zijn witachtige insekten van twee tot vier millimeter groot. Hoofdluizen en schaamluizen zijn familie van elkaar. Luizen kruipen langzaam rond over de huid en de haarwortels en dat veroorzaakt jeuk. Met enige moeite kunt u ze vinden. Ze kunnen niet springen. Hoofdluizen zitten in het hoofdhaar. Schaamluizen zitten meestal in het schaamhaar en soms in het borst- of buikhaar. Luizen leggen eitjes die ze vastplakken aan de haren, vlak bij de huid. De eitjes komen na één week uit. Luizen voelen zich het prettigst op een warme, behaarde huid. Op andere plaatsen gaan ze snel dood. De eitjes hoeven niet per se op het lichaam te zitten om lang in leven te blijven; die kunnen beter tegen de kou. Hoofdluizen worden ook wel ‘pietjes’ genoemd. Een andere naam voor schaamluizen is ‘platjes’. De eitjes noemen we ‘neten’.

Hoe krijgt u ze?

Mensen kunnen hoofdluizen aan anderen doorgeven als hun hoofden elkaar raken. Ook via jassen die tegen elkaar hangen, kunnen hoofdluizen van de ene persoon bij de ander terechtkomen. Op scholen verspreiden hoofdluizen zich gemakkelijk onder kinderen. Hoofdluizen kunnen ook via een kussensloop ‘overlopen’.

Schaamluizen kunnen van de ene mens naar de andere kruipen tijdens het vrijen. Condooms bieden geen bescherming tegen schaamluizen. U kunt ze ook krijgen als u in één bed slaapt met iemand die schaamluizen heeft.

Kan het kwaad?

Luizen veroorzaken alleen jeuk en kunnen geen kwaad.

Wat kunt u er zelf aan doen?

• Behaarde plekken die steeds weer jeuken, moet u zorgvuldig nakijken bij goed daglicht. Luizen bestrijdt u door een combinatie van wassen en kammen. Was het haar met een speciale lotion (met malathion). Herhaal de wasbeurt na zeven dagen. Neten kunnen de wasbeurt soms overleven en later uitkomen. Daarom moet u het haar tot veertien dagen na begin van de behandeling dagelijks uitkammen met een plastic stofkam. Lotion en plastic stofkam kunt u kopen bij de drogist of apotheek. Het heeft geen zin de lotion uit voorzorg te gebruiken.
• Kammen en borstels moet u minstens een uur laten weken in luizenbestrijdingsmiddel.
• Was kleding (jassen, sjaals en mutsen), beddengoed en knuffels op minimaal 60 graden. Wat niet gewassen kan worden, minimaal een week in een afgesloten plastic zak of 24 uur in de diepvries bewaren; daarna goed uitkloppen of uitborstelen. U kunt deze maatregelen het beste bij alle huisgenoten nemen. Het meubilair één keer stofzuigen is voldoende.
• Als u hoofdluizen ontdekt bij uw kind, controleer dan het hele gezin en meld dat dan ook op school. Dan kunnen anderen ook maatregelen nemen en krijgt uw kind niet telkens opnieuw luizen. Op elke school komen wel eens hoofdluizen voor. Onderwijzers kijken er niet vreemd van op.
• Bij schaamluizen kunt u eventueel het schaamhaar afscheren; daarmee verdwijnen de meeste neten. Wassen met lotion blijft ook dan nodig. Houd er rekening mee dat schaamluizen ook kunnen zitten in het haar op de onderbuik, aan de binnenkant van de dijen en tussen de billen. Als uw partner schaamluizen heeft, moeten deze ook worden behandeld.

Wanneer naar de huisarts?

Voor hoofd- en schaamluizen hoeft u niet naar de huisarts. Ga wel naar de huisarts als u vermoedt dat u behalve schaamluizen ook een andere seksueel overdraagbare aandoening heeft. U leest hierover meer in de folder ‘Seksueel overdraagbare aandoeningen’.

© Nederlands Huisartsen Genootschap, februari 2001